LEONARD PRYSTROM
Leonard Prystrom urodził się 2.05.1908 roku w Kibartach, w parafii Wierzbołowo. Miejscowość ta ówcześnie leżała w powiecie wołkowyskim guberni suwalskiej i była częścią Królestwa Polskiego.
Jego rodzicami byli Helena z Grzybińskich i Antoni Prystrom. Leonard miał sześcioro rodzeństwa: trzech braci i trzy siostry. Wiek dojrzały osiągnęło tylko troje z nich: on oraz brat i siostra. Rodzinę utrzymywał ojciec, który był urzędnikiem kolejowym. Matka tradycyjnie zajmowała się wychowaniem dzieci i prowadzeniem domu.
Rodzina Prystromów cały czas mieszkała w Polsce, tylko historyczne zawirowania sprawiały, że kilka razy zmieniała granice. Przez jakiś czas na ich drodze stanęło Wilno. W 1918 roku sprowadzili się do Białegostoku. Tutaj Leonard ukończył gimnazjum i w 1924 roku zdał egzamin do Państwowego Seminarium Nauczycielskiego Męskiego im. Króla Zygmunta Augusta. Nauka trwała do 1930 roku i została uwieńczona dyplomem nauczyciela szkół powszechnych.
W sierpniu 1930 roku zameldował się w Grodnie, by wstąpić w szeregi Szkoły Podchorążych Rezerwy Piechoty, a ukończył ją 30.06.1931 roku w stopniu plutonowy podchorąży z dobrym wynikiem. W międzyczasie awansował na starszego strzelca, a następnego roku na kaprala podchorążego.
Od 01.07.1931 roku Leonard Prystrom zaczął życie w cywilu. W tym też roku podjął pierwszą pracę jako nauczyciel w szkole powszechnej w Miecieszach, a stamtąd został przeniesiony do szkoły w Borowskich Ciborach.
Nastąpiła też poważna zmiana w życiu osobistym, bowiem 27.08.1932 roku zawarł związek małżeński z Walentyną Lewito, którą poznał w Seminarium Nauczycielskim, a zbliżyła ich wspólna praca w Borowskich Ciborach. Pochodziła ona z rodziny o silnej tradycji patriotycznej. Jej dziadek za udział w Powstaniu Styczniowym został zesłany na kilka lat na Syberię.
Małżeństwo Prystromów dochowało się trojga dzieci. W 1934 roku urodził się syn Jerzy, który podobnie jak rodzice poświęcił się pracy nauczycielskiej. W 1936 roku pojawił się następny syn Janusz, późniejszy dyplomata. Dwa lata po nim urodziła się córka Małgorzata.
1 września 1935 roku Leonard Prystrom został powołany na stanowisko kierownika 3 klasowej Publicznej Szkoły Powszechnej w Kuczynie, gm. Klukowo.
Natomiast od 1 września 1936 roku pełnił funkcję kierownika 2 klasowej Publicznej Szkoły Powszechnej II stopnia w Tołczach, gminie Choroszcz. Był również nauczycielem języka polskiego i matematyki.
Przez dawnych uczniów został zapamiętany jako osoba elegancka. Budził należyty respekt połączony z szacunkiem. W uczniach starał się zaszczepić wartości propagowane przez Marszałka Józefa Piłsudskiego, którego obdarzał wielkim podziwem.
W związku z tym, że dzieci uczyły się w wynajętych pomieszczeniach, w prywatnych domach, Leonard Prystrom zaczął zabiegać o budowę nowej szkoły. Powstał projekt drewnianego i nowoczesnego jak na ówczesne warunki budynku. Był on piętrowy, mieścił 7 izb lekcyjnych i dwupokojowe mieszkanie nauczycielskie. Dzięki zaangażowaniu władz gminnych i społeczności lokalnej rok szkolny 1938/39 uczniowie rozpoczęli w nowym budynku.
Lata 30-te w życiu Leonarda Prystroma to czas dużych zmian – założenie rodziny, liczne przeprowadzki, obowiązki nauczycielskie i kierownicze. Do tego dochodzą cyklicznie organizowane szkolenia wojskowe, które owocują nominacją na stopień podporucznika 1 stycznia 1934 roku z przydziałem na dowódcę plutonu strzeleckiego.
Na przestrzeni zaledwie kilku lat rozwija swoje zdolności kierownicze, jak również zmierza w kierunku uzyskania statusu nauczyciela szkół średnich. W listopadzie 1938 roku kończy kurs w Państwowym Instytucie Robót Ręcznych i uzyskuje uprawnienia do szkolnictwa średniego.
Niestety wszystkie plany pokrzyżowała wojna. Stawił się do jednostki wojskowej w Komorowie, k. Ostrowi Mazowieckiej. Brał udział w walkach w okolicy Mławy, a następnie koło Modlina i tu został ranny. Następnie pociągiem sanitarnym ewakuowano go do szpitala w Brześciu nad Bugiem.
Po napaści sowieckiej 17 września 1939 roku został wzięty do niewoli i wywieziony do oficerskiego obozu jenieckiego w Starobielsku.
Jak ważna to była postać w życiu mieszkańców Tołcz i jak wielkim szacunkiem cieszyła się rodzina Prystromów u tutejszej społeczności, świadczy fakt narażania się władzom sowieckim. Z inicjatywy kowala Zajkowskiego napisali oni petycję do władz z prośbą o uwolnienie ich kierownika szkoły. Oczywiście została ona zignorowana. Trzeba pamiętać, że za taki czyn groziło sowieckie więzienie, wywózka w głąb Rosji.
Podporucznik Leonard Prystrom został stracony strzałem w tył głowy 23 kwietnia 1940 roku w Charkowie. Jego nazwisko na Liście Katyńskiej widnieje pod nr 2680. W Polsce Niepodległej pośmiertnie został awansowany do stopnia porucznika.
Patronem Szkoły Podstawowej w Tołczach jest od 1993 roku. Jego pamięć czczona jest poprzez Święto Patrona, obchodzone 23 kwietnia każdego roku, uczestniczenie delegacji szkoły w uroczystościach patriotycznych ze sztandarem, lekcjach historycznych w szkolnej izbie pamięci poświęconej Leonardowi Prystromowi. Cały czas szkoła utrzymuje kontakt z rodziną Patrona. Zaszczycają nas swoją obecnością na uroczystości Święta Patrona, są fundatorami nagrody jego imienia.